Vài năm gần đây, cụm từ "làn sóng M&A" xuất hiện dày đặc trên mặt báo. Từ phía tư vấn, chúng tôi quan sát thấy cấu trúc giao dịch và yêu cầu thẩm định đang thay đổi. Đây là quan sát của Core Ventures, không phải dự báo và có thể không đại diện cho toàn thị trường.
Bài viết này tổng hợp những gì đội ngũ Core Ventures quan sát được từ các thương vụ thực tế và trao đổi với nhà đầu tư hai thị trường Hong Kong, Trung Quốc, để trả lời ba câu hỏi: điều gì đang dẫn dắt thị trường, ngành nào được quan tâm, và các bên cần chuẩn bị gì.
Điều gì đang dẫn dắt thị trường M&A Việt Nam?
Thứ nhất, áp lực tái cơ cấu từ chính doanh nghiệp Việt. Chu kỳ lãi suất và biến động thị trường vốn các năm trước để lại nhiều bảng cân đối căng thẳng. Với không ít chủ doanh nghiệp, bán một phần vốn cho nhà đầu tư chiến lược không còn là lựa chọn cuối cùng, mà là cách chủ động nhất để giữ lại phần giá trị lớn nhất. Chờ đến khi buộc phải bán, giá sẽ do người mua quyết định.
Thứ hai, dịch chuyển chuỗi cung ứng vẫn chưa dừng lại. Nhà sản xuất từ Trung Quốc và Hong Kong tiếp tục cần hiện diện sản xuất tại Việt Nam, và mua lại một doanh nghiệp đang vận hành thường nhanh hơn nhiều so với xây mới: có sẵn đất, giấy phép, công nhân và khách hàng. Đây chính là nhóm giao dịch mà mạng lưới xuyên biên giới của Core Ventures hoạt động tích cực nhất.
Thứ ba, thế hệ chuyển giao. Nhiều doanh nghiệp gia đình thành lập thập niên 1990 đến nay đối mặt câu hỏi kế nghiệp. Khi thế hệ sau không tiếp quản, bán cho đối tác chiến lược là con đường giữ được di sản và việc làm cho người lao động.
Ngành nào đang được săn đón?
Quan sát của chúng tôi tập trung vào bốn nhóm:
- Sản xuất công nghiệp và vật liệu. Đây là nhóm giao dịch đã hình thành, đặc biệt với doanh nghiệp có quỹ đất và giấy phép đầy đủ. Một thành viên đội ngũ Core Ventures từng dẫn dắt chuyển nhượng 100% cổ phần Tôn Pomina, được mô tả tại track record.
- Bất động sản công nghiệp và hạ tầng. Hưởng lợi trực tiếp từ dịch chuyển chuỗi cung ứng; khẩu vị của cả quỹ đầu tư lẫn nhà phát triển khu vực.
- Hàng tiêu dùng và bán lẻ. Người mua có thể đánh giá thương hiệu và kênh phân phối cùng với tài sản hữu hình.
- Dịch vụ tài chính và logistics. Ít thương vụ hơn nhưng quy mô từng thương vụ thường lớn, và hầu như luôn có yếu tố nước ngoài.
Bên bán: ba việc nên làm trước khi ra thị trường
Điều đáng tiếc nhất chúng tôi hay gặp không phải là doanh nghiệp xấu, mà là doanh nghiệp tốt nhưng chưa sẵn sàng để bán đúng giá.
- Dọn sạch hồ sơ pháp lý và tài chính trước, đàm phán sau. Khoản mục mập mờ trong báo cáo tài chính có thể dẫn đến câu hỏi bổ sung hoặc điều chỉnh rủi ro trong due diligence. Một cuộc kiểm toán nội bộ trước khi ra thị trường có thể giúp nhận diện vấn đề sớm.
- Định giá bằng phương pháp, không bằng kỳ vọng. Con số hàng xóm bán được năm ngoái không phải là định giá. Người mua chuyên nghiệp làm việc với dòng tiền chiết khấu và so sánh giao dịch tương đương; bên bán cũng nên như vậy.
- Chuẩn bị câu chuyện hậu giao dịch. Người mua chiến lược muốn biết đội ngũ ở lại hay đi, khách hàng lớn có điều khoản đổi chủ không, và ai vận hành công ty sau ngày ký. Trả lời được sớm, đàm phán ngắn lại đáng kể.
Bên mua: đừng để thương vụ chết vì những thứ ngoài giá
Kinh nghiệm từ các giao dịch xuyên biên giới cho thấy deal đổ vỡ thường không phải vì hai bên vênh giá. Nguyên nhân hay gặp hơn: chấp thuận pháp lý, dòng vốn vào ra, và khác biệt văn hóa đàm phán. Nhà đầu tư nước ngoài lần đầu vào Việt Nam nên dành thời gian cho cấu trúc giao dịch (mua trực tiếp, qua công ty holding, hay liên doanh) ngay từ đầu, vì đổi cấu trúc giữa chừng gần như đồng nghĩa đàm phán lại từ đầu.
Góc nhìn Core Ventures. Thị trường 2026 thưởng cho sự chuẩn bị. Cả hai phía bàn đàm phán đều chuyên nghiệp hơn trước, nghĩa là lợi thế không còn nằm ở thông tin, mà nằm ở việc ai làm bài tập kỹ hơn. Doanh nghiệp có ý định giao dịch trong 12 tháng tới nên bắt đầu chuẩn bị từ bây giờ, không phải khi có người hỏi mua.
Câu hỏi thường gặp
Thời điểm nào trong năm phù hợp để khởi động thương vụ M&A?
Không có mùa M&A chung. Thời gian phụ thuộc vào mức độ sẵn sàng của hồ sơ, điều kiện thị trường, các bên và bước chấp thuận. Hãy lập tiến độ theo tình trạng thực tế của giao dịch thay vì dựa vào một khoảng thời gian chuẩn.
Một lưu ý trước khi áp dụng. Đây là quan sát của Core Ventures tại tháng 9/2026, không phải dự báo thị trường. Mỗi thương vụ có hồ sơ, đối tác và điều khoản riêng; vì vậy, cần đánh giá cụ thể trước khi dựa vào các nhận định này để ra quyết định.
Doanh nghiệp quy mô vừa có hấp dẫn nhà đầu tư nước ngoài không?
Có, thậm chí đây là phân khúc sôi động nhất. Nhà đầu tư chiến lược vào Việt Nam thường tìm doanh nghiệp đủ lớn để vận hành độc lập nhưng đủ gọn để tích hợp nhanh. Quy mô không quan trọng bằng vị thế trong ngách và chất lượng sổ sách.
Nên tự đàm phán hay thuê tư vấn?
Chủ doanh nghiệp giỏi vận hành không đồng nghĩa quen với due diligence, định giá và điều khoản SPA. Người mua chuyên nghiệp đàm phán hàng chục thương vụ mỗi năm; bên bán thường chỉ bán công ty một lần trong đời. Sự chênh lệch kinh nghiệm đó chính là chi phí lớn nhất nếu đi một mình. Tham khảo dịch vụ tư vấn M&A của Core Ventures để hiểu quy trình đầy đủ.